Múhameð

Úr Metapedia

Stökkva á: flakk, leita
Persneskt handrit frá 14. öld. Múhameð og erkiengilinn Gabríel.

‘’Þessi grein er um Múhameð, á Arabísku: ‘’Muhammad’’, (Muhammad Bin-Abdullah), spámanninn í trúarbrögðunum Múhameðstrú, eða Islam.’’

Einu heimildirnar um Múhameð eru trúartextar Islams, svo sem Kóraninn, Ævisaga Múhameðs (Arabíska: ‘’Sirat Rasul Allah’’) og islömsku frásagnirnar (Arabíska ‘’hadith’’). Þessar heimildir voru færðar í letur 100-300 árum eftir ætlaðan dauða Múhameðs.

Umfjöllun um líf Múhameðs og upphaf Islams í þessari grein byggir á efni úr þeim heimildum. Engar aðrar beinar heimildir, svo sem samtímaheimildir, sem nefna Múhameð hafa fundist. Texti (skjal þekkt sem “Doctrina Jacobi”) ritaður á grísku um 634-640 e.Kr. segir frá innrás Araba í Sýrland. Þar segir að falsspámaður sé upp kominn meðal Araba og leiði innrásarherinn. Sumir fræðimenn telja mögulegt að hér sé átt við Múhameð.[1][2] Múhameð er fyrst nefndur á nafn á árunum 690-700 e.Kr. á mynt og áletrunum í tíð kalífans Abd al-Malik.

Samkvæmt trúartextum Islams á Múhameð að hafa fæðst í borginni Mekka árið 570 e. Krist og dáið 62 ára gamall árið 632 e. Krist. Tuttugu og fimm ára gamall giftist hann auðugri ekkju, Khadijah, í Mekka. Khadijah var 15 árum eldri en Múhameð samkvæmt sumum heimildum, en tveimur árum eldri samkvæmt öðrum.[3] Fertugur að aldri á hann að hafa fengið vitrun frá ónefnum anda í helli við Mekka. Hann telur síðar anda þennan vera erkiengilinn Gabríel sem ber honum vers úr Kóraninum frá guðinum Allah. Í kjölfarið boðar hann Islam og kyrjar vers úr Kóraninum. Múhameð fékk fáa fylgjendur í upphafi, en tekur síðar upp vopnaða baráttu ásamt fylgismönnum sínum, sigrar ýmsa arabíska ættflokka, útrýmir og hrekur á brott ættflokka Gyðinga í norðurhluta Arabíu og sameinar stóran hluta Arabíuskagans undir sína stjórn.

Múhameð er þungamiðjan í Islam og trú múslima. Múhameð kallast spámaður og sendiboði í Islam. Trúarsiðir múslima, löggjöf í löndum múslima, samskipti karla og kvenna, klæðaburður fólks, réttlæting hryðjuverkamanna múslima fyrir aðgerðum sínum og fjölmargt fleira í menningarheimi múslima frá því smæsta til hins stærsta hefur tilvísun í líf Múhmeða, hegðun hans og aðgerðir við ýmsar kringumstæður, tilskipanir hans, orðræðu o.s.frv.

Lýsingin á lífi og aðgerðum Múhameðs kallast á arabísku ‘’sunnah’ og er að mestu fengin úr frásögnum í Ævisögu Múhameðs (‘’Sirat Rasul Allah’’) og úr ritinu Ta'rikh, sem var skrifað af sagnaritaranum Abu Muhammad bin al-Tabari, og er eitt elsta og virtasta rit meðal fræðimanna múslima hvað varðar upphafsár Islams og líf Múhameðs.[4][5]

Múhameð var pólitískur leiðtogi með dómaravald. Hann var stríðsherra sem beitti hernaði og hryðjuverkum til að ná völdum í Arabíu. Múhameð og liðsmenn hans lögðu í ránsferðir, stunduðu mannrán og þrælasölu og beittu pyntingum og nauðgunum í hernaði sínum.

Múhameð stundaði barnaníð, eða kynferðislega misnotkun á börnum. Uppáhaldseiginkona hans var Aisha dóttir Abu Bakr, nánasta bakhjarls og stuðningsmanns Múhameðs. Múhameð kvæntist Aishu þegar hún var 6 ára gömul og fullkomnaði svo hjónabandið með kynmökum við hana þegar hún var 9 ára. Múhameð var þá sjálfur 52 ára.[6][7] Múhameð giftist Mulaykah þegar hún var 13 ára, en hann sjálfur 58 ára. Múhameð giftist svo Amrah þegar hún var 15 ára en hann 60 ára. Vers í Kóraninum leyfa kynmök karla við stúlkubörn sem hafa ekki náð kynþroska (hafa ekki haft tíðir).

Múhameð er á mörgum stöðum í Kóraninum lýst sem algóðum, göfugum að eðlisfari og góðri fyrirmynd múslima.[8] Múhameð er nefndur með nafni á fjórum stöðum í Kóraninum.


Efnisyfirlit

Múhameð í trúartextum Islams

Almenn trú múslima er að Múhameð hafi lifað syndlausu lífi innblásnu af Guði og að allar gjörðir hans hafi verið Guði þóknanlegar. Kóraninn kennir að múslimar skuli virða spámann sinn, Múhameð sem dyggðum prýddan mann og hafa hann sér til eftirbreytni, samanber kafla 33 í Kóraninum, sem hljóðar svo: “Að sönnu er Sendiboði Allah gott og fagurt fordæmi þeim, sem vonar á Allah, óttast Hann og hinn Efsta Dag, og hugsar tíðum til Allah.”[9][10]

Kóraninn kennir einnig á mörgum stöðum að sá sem hlýðir Múhameð, hlýðir einnig Allah og leggur þá oft saman að jöfnu, samanber kafla 4 sem segir: ”Sá sem hlýðir Sendiboðanum hlýðir Allah sjálfum. En ef einhverjir hverfa frá, höfum Vér ekki sent þig til þess að gæta þeirra.” og í kafla 33 sem er tilskipun til eiginkvenna og hjákvenna Múhameðs: “Haldið kyrru fyrir heima við, og skreytið yður ekki, eins og konur gerðu á tíð fáviskunnar. Rækið bænir yðar, gefið fátækum ölmusu, og hlýðið Allah og Sendiboða Hans.”[11]

Trú súfista (súfismi er ein trúarregla Islams) er ennfremur sú að Múhameð hafi lifað í fátækt, ánægður með hlutskipti sitt.[12] Slík goðsögn er fjarri því sem fram kemur í trúartextum Islams.

Kynhegðun Múhameðs setur víða mark sitt á trúartexta múslima, en Múhameð sagði sjálfur um eigin kynorku: “Erkiengillinn Gabríel færði mér ketil sem ég át af og mér var gefin orka til kynmaka á við fjörtíu karlmenn.[13]

Ein frásögn úr safni al-Tabari segir frá því er Múhameð kemur að tengdadóttur sinni Zaynab fáklæddri. Hann girnist hana og sagan endar á því að hún verður ein eiginkvenna hans.[14] Hjónaband spámannsins við tengdadóttur sína er svo réttlætt sérstaklega í Kóraninum auk þess sem honum er leyft að taka til sín hvaða ambátt sem er, ef fegurð hennar hrífur hann.[15]

Önnur frásögn úr safni al-Tabari greinir frá því er Múhameð velur sér konu af ættbálki Qurayza gyðinga sem ambátt og hjákonu eftir að hafa látið drepa alla karlmenn ættbálksins: “Spámaðurinn valdi sér Rayhanah af konum Qurayza gyðinganna. Hún varð frilla hans. Þegar hann dó var hún enn í eigu hans. Þegar Sendiboði Allah tók hana herfangi var hún fjandsamleg í garð Islams og hélt sig við gyðingdóm.”[16]

Frásögn úr Ævisögu Múhameðs (‘’Sirat Rasul Allah’’) segir frá því er Múhameð velur sér konu meðal hertekins ættflokks. Þar segir frá því að Múhameð og vígamenn hans ráðast á arabíska ættflokkinn Banu Mustaliq. Árásinni lauk með sigri Múhameðs þar sem margir karlmenn ættflokksins voru drepnir og konur og börn voru tekin sem þrælar og skipt á milli múslimanna. Meðal fanganna var gullfalleg kona að nafni Juwayriya. Sögunni líkur á því að Juwayriya samþykkir að gerast eiginkona Múhameðs gegn því að eitt hundrað fjölskyldur úr ættflokki hennar fái frelsi og verði leystar úr þrældómi.[17]

Önnur frásögn úr Ævisögu Múhameðs greinir frá því er Múhameð lætur leiða kvenfanga framhjá líkum eiginmanna þeirra eftir að vígamenn hans höfðu drepið þá. Konurnar gráta og bugast af skelfingu en Múhameð kallar þær kvenndjöfla.[18]

Í einu versi Kóranins réttlætir Múhameð að fylgjendur hans geti selt ungar ambáttir sínar í vændi í hagnaðarskyni með fyrirgefningu Allah.[19] Sumar frásagnir úr íslömsku hefðunum þykja að auki sérlega ógeðfelldar svo sem þar sem Múhameð gefur vígamönnum sínum leyfi til að nauðga herteknum konum og hafa sáðlát þó þeir hafi frekar viljað beita rofnum samförum til að koma í veg fyrir að gera þær barnshafandi.[20] Á nokkrum stöðum í íslömsku frásögnunum greinir frá því að Múhameð hafi sjálfur tekið þátt í nauðgunum með vígamönnum sínum.

Úr íslömsku frásögnunum kemur fram að Múhameð skipulagði allt að 74 ránsferðir og þar af leiddi hann sjálfur 24 slíkar árásir. Flestar þessara ránsferða voru árásir á þorp og verslunarleiðangra þar sem tekið var herfang og fólk tekið í gíslingu gegn lausnargjaldi eða selt í þrældóm.[21]


Múhameð í áróðursritum og fræðiritum

Nasr bin al-Hareth er hálshöggvinn við fætur Múhameðs. Nasr bin al-Hareth hafði gagnrýnt opinberanir Múhameðs.

Meðlimir konungsfjölskyldu Sádi Arabíu og auðugir arabískir olíufurstar og kaupsýslumenn hafa gefið stórar fjárhæðir til háskóla í Evrópu og Norður-Ameríku til að styðja við útgáfu bóka og efnis sem fjallar um Islam og Múhameð með jákvæðum hætti. Múslimar hafa síðan verið ráðnir í stöður við þessa sömu menntastofnanir. Nokkrir þekktir háskólakennarar og rithöfundar sem starfa á þessum vettvangi og gefið hafa út áróðurskennt efni um Múhameð eru t.a.m. John Esposito við Georgetown University í Washington D.C. með fjármagni frá prins Alwaleed bin Talal, Tariq Ramadan við Oxford háskóla með fjármagni frá Íran og Sádi-Arabíu, Reza Aslan við University of California, Karen Armstrong o.fl. Mikið af bókum og efni hefur þannig verið gefið út sem bregður upp milda og afsakandi mynd af Múhameð og Islam í heild.

Bækur hafa einnig verið gefnar út á Íslandi sem fjalla jákvætt og afsakandi um Múhameð. Ein slík bók er bókin Islam, saga pólitískra trúarbragða eftir Jón Orm Halldórsson, þar sem dregið úr, eða sleppt, heimildum sem fjalla um grimmdarhlið Múhameðs og lífernis hans. Jón Ormur Halldórsson réttlætir grimmdarhlið Múhameðs á þann hátt að tíðarandinn í Arabíu á þeim tíma hafi verið fullur ofbeldis og hernaðar og Múhameð hafi einfaldlega þurft að bregðast við af hörku til að líta ekki út sem veikgeðja leiðtogi í augum vígamanna sinna og fylgjenda. Jón Ormur heldur því einnig fram að Múhameð hafi fyrst og fremst kvænst konum í pólitískum tilgangi og hafi þá aðallega gengið að eiga dætur höfðingja sem gengu til liðs við samfélag hans.

Í íslenskri kennslubók fyrir grunnskóla (‘’Islam – að lúta vilja guðs’’), sem lengi hefur verið notuð til kennslu á íslandi, er dregin upp mynd af mildum, kærleiksríkum og barngóðum Múhameð.

Aðrir höfundar og fræðimenn hafa hins vegar ekki veigrað sér við að draga fram hina dökku og blóðugu hlið Múhameðs.

Rithöfundurinn Craig Winn, sem skrifaði bækur um Islam og orsakir hryðjuverka múslima eftir hryðjuverkaárásirnar í Bandaríkjunum þann 11. septemter árið 2001 segir um þann Múhameð sem birtist í trúartextum Islams: “Fimm elstu og virtustu heimildir Islams sýna okkur ekki Múhameð sem mikilfenglegan, guðlegan mann. Þær leiða í ljós að hann var þjófur, lygari, morðingi, barnaníðingur, kvennaflagari, nauðgari, fjöldamorðingi, ræningi, stríðsmangari og pólitískur leiðtogi sem sveifst enskis. Þetta er tæpast persónulýsing fyrir leiðtoga trúarsamfélags. Hann var engin Gandhi.”[22]

Baráttukonan Ayaan Hirsi Ali, sem sjálf var heittrúaður múslimi og meðlimur í Bræðralagi múslima en snéri síðar baki við Islam, kallaði Múhameð öfugugga, barnaníðing og siðlausan einræðisherra og sagðist ekki skammast sín fyrir að segja sannleikann þegar fólk ásakaði hana fyrir árásir á Islam.[23]

Dr. Ali Sina, sem er fyrrverandi múslimi og forsvarsmaður grasrótarhreyfingarinnar Faith Freedom International, færir rök fyrir því að Múhameð hafi verið haldinn Sjálfsupphafningar-persónuleikaröskun (sjúklegur egóismi, á ensku: narcissism) og sýnir framá með tilvitnunum í vers Kóranins og íslömsku frásagnirnar að hann hafi borið flest einkenni þess geðsjúkdóms. Hann bendir á einkenni svo sem að vera yfirmáta ánægður með sjálfan sig, að krefjast stöðugrar aðdáunar annarra, að telja sjálfan sig guðlegan, að telja sjálfan sig búa yfir mikilli getu í kynlífi, að hafa litla samúð með öðrum auk ýmissa líkamlegra einkenna.[24]


Tilvísanir

  1. Patricia Crone, ‘’What do we know about Muhammad’’
  2. Robert Spencer, ‘’Did Muhammad exist?’’ , bls. 21
  3. al-Tabari, Vol. 39, bls. 41
  4. Rami Bailony, Finding the spirit of Muhammad, http://www.toledomuslims.com/criterion/Article.asp?ID=199.
  5. Robert Spencer, The Truth about Muhammad, Founder of the World's Most Intolerant Religion, Regnery Publishing, Washington DC, USA, 2006, bls. 24-30.
  6. Sahih Muslim, bók 8, gr. 3310
  7. Sahih Bukhari vol. 7, bók 62, gr. 64
  8. Kóran 9:128, 33:21, 33:47, 68:4
  9. Kóran 33:21.
  10. John B. Taylor, Thinking about Islam bls. 26.
  11. Kóran 4:80, 33:33
  12. Súfismi, umbreyting hjartans, Forlagið, Reykjavík, 1994, bls. 11-12, ISBN 9979-53-238-6.
  13. Edmund Pickett, Muhammad’s Sex Slaves, FaithFreedom.org, http://www.faithfreedom.org/2009/06/21/muhammad’s-sex-slaves/.
  14. History of Al-Tabari, volume VIII: The Victory of Islam, State University of New York Press, 1997, ISBN-13: 9780791431498, bls. 2-3
  15. Kóran Súra 33:37, 33:50-51.
  16. History of Al-Tabari, vol. VIII: The Victory of Islam, State University of New York Press, 1997, ISBN-13: 9780791431498, bls. 38
  17. Ibn Ishaq, Life of Muhammad, þýðing A. Guillaume, Oxford University Press, 1955, grein 491
  18. Ibn Ishaq, Life of Muhammad, þýðing A. Guillaume, Oxford University Press, 1955, grein 515.
  19. Kóran 24:33
  20. Bukhari: V5B59N459 (Vol. 5, bók 59, gr. 459)
  21. Ali Sina, Understanding Muhammad A Psychobiography of Allah's Prophet, Felibri Publications, 2008, ISBN 978-0-9809948-0-3, bls. 32-33
  22. Craig Winn, Prophet of Doom, Cricketsong Books, Kanada, 2004. ISBN 0-9714481-2-4, bls. xiv.
  23. Ayaan Hirsi Ali, Frjáls, Veröld, Reykjavík, 2008, bls. 402-405.
  24. Ali Sina, Understanding Muhammad A Psychobiography of Allah's Prophet, Felibri Publications, 2008, ISBN 978-0-9809948-0-3, bls. 60-71, 179.


Heimildir

  • Kóran, 2. útgáfa, Mál og Menning, Reykjavík, 2003, þýðing Helgi Hálfdanarson.
  • Ibn Ishaq, Sirat Rasul Allah, The Life of Muhammad, A Translation of Ibn Ishaq’s Sirat Rasul Allah, þýðing A. Guillaume, Oxford University Press, 1955.
  • Robert Spencer, The Truth about Muhammad, Founder of the World's Most Intolerant Religion, Regnery Publishing, Washington DC, USA, 2006.
  • Robert Spencer, ‘’Did Muhammad Exist?: An Inquiry into Islam's Obscure Origins’’, ISI Books, Wilmington, Delaware, USA, 2012.
  • Ali Sina, Understanding Muhammad, A Psychobiagraphy, 4th revised edition, Felibri publications, USA 2008.
  • Guðlaug Björgvinsdóttir, Kennaraefni með bókinni Islam – að lúta vilja guðs, Námsgagnastofnun, Reykjavík, 1. útgáfa 2005, bls. 27.
  • Jón Ormur Halldórsson, Islam saga pólitískra trúarbragða, Heimskringla Háskólaforlag Máls og Menningar, Reykjavík 1993.